Standvastig in trouw aan Christus en Zijn Kerk

 

Katholiek en Traditioneel: Standvastig in Trouw aan Christus en Zijn Kerk

Ecce Panis Angelorum

Over katholieke Traditie, kerkelijke verwarring en de plaats van de Priesterbroederschap Sint Pius X in onze tijd.

 

Op het hoogfeest van Corpus Christi, het Allerheiligst Sacrament van het Altaar, richten wij, de gelovigen van de Kerk onze blik niet alleen op de werkelijke Tegenwoordigheid van onze Heer Jezus Christus in de Eucharistie, maar tevens op een andere, niet minder verheven werkelijkheid: de Kerk zelf als het Mystieke Lichaam van Christus.

Dat is geen poëtisch beeld, maar een goddelijke werkelijkheid. Christus is het Hoofd; wij zijn de ledematen. Wat het hoofd wil, behoort het lichaam te willen. Wat het hoofd liefheeft, behoort ook het lichaam lief te hebben. Daarom kan ware liefde voor Christus nooit losgemaakt worden van ware liefde voor Zijn Kerk. En ware liefde voor de Kerk kan evenmin losgemaakt worden van liefde voor de waarheid, voor de heiligheid, voor de Traditie en voor de redding der zielen.

Naar aanleiding van een vraag die mij onlangs werd gesteld door een goede katholieke vriend en huisvader, voelde ik mij genoodzaakt enkele overwegingen op papier te zetten. Zijn vraag was eenvoudig, maar tegelijk veelzeggend. Zij kwam in wezen hierop neer: hoe moet een katholiek zich vandaag verhouden tot gelovigen, priesters en gemeenschappen die met bijzondere liefde vasthouden aan de traditionele liturgie en aan hetgeen de Kerk altijd geloofd, geleerd en geleefd heeft?

Het is een vraag die tegenwoordig velen bezighoudt.

Want de crisis van onze tijd gaat niet allereerst over personen. Zij gaat over waarheid. Zij gaat over trouw. Deze crisis gaat over de vraag of de Kerk nog mag blijven wat Zij altijd geweest is.

Wat betreft de grote liefde die sommigen hebben voor hun eigen gemeenschap, moet ik eerlijk bekennen dat ik soms zou wensen dat die liefde nog zichtbaarder uitging naar de Kerk als geheel. Want uiteindelijk behoort onze eerste liefde uit te gaan naar de heilige Katholieke Kerk zelf, onze Moeder. Haar welzijn, Haar eer, Haar heiligheid en Haar zuiverheid in geloof en eredienst behoren iedere katholiek ter harte te gaan.

Toch zou het niet rechtvaardig zijn te veronderstellen dat degenen die zich verzamelen rondom de traditionele liturgie die liefde voor de Kerk niet bezitten. Integendeel. Men behoeft het niet met ieder oordeel eens te zijn om te erkennen dat die houding dikwijls voortkomt uit een oprechte liefde voor de Kerk en uit een ernstig verlangen Haar te zien zoals Zij altijd geweest is.

Hoe men de zaak ook bekijkt, men kan moeilijk ontkennen dat hun geloofsleven in vele opzichten sterker geworteld is in de katholieke overlevering dan hetgeen men tegenwoordig in menige doorsnee parochie aantreft. Zulke mensen hebben vaak een hechte en liefdevolle verbondenheid ontwikkeld met hun priesters, hun gemeenschappen en hun geestelijke vaders. Dat is niet vreemd. Zulke banden ontstaan vanzelf waar men samen bidt, offert, lijdt en strijdt voor hetzelfde katholieke geloof.

Zoals ik ook elders in mijn artikel Lex orandi, lex credendi, lex vivendi heb opgeschreven, vormt de wijze waarop men bidt uiteindelijk de wijze waarop men gelooft, en de wijze waarop men gelooft vormt uiteindelijk de wijze waarop men leeft. Liturgie, geloof en leven zijn geen drie afzonderlijke werkelijkheden. Zij vormen één organisch geheel.

Wanneer het echter over de heilige Kerk gaat, moeten wij ons niet laten meeslepen door de menselijke berekeningen, partijvorming en door mensen bedreven kerkpolitiek die helaas ook binnen kerkelijke structuren kunnen binnendringen. Want de Kerk zelf is ver boven het menselijke alleen, en heeft daarom een veel hoger doel dan enig menselijk programma ooit kan bezitten.

De Kerk gaat over waarheid, heiligheid en de eeuwige zaligheid der zielen; terwijl politiek gaat over macht, invloed en tijdelijke belangen; Daarom is de strijd waarin wij ons bevinden uiteindelijk niet politiek, maar geestelijk. Zoals de Apostel Paulus schrijft:

" Want niet tegen vlees en bloed geldt onze strijd, maar tegen heerschappijen en machten, tegen wereldbeheersers dezer duisternis, tegen de boze geesten in de lucht." (Ef. 6,12)

Dat is een tekst die tegenwoordig vaker geciteerd zou mogen worden.

Want veel van wat wij rondom ons zien, wordt ten onrechte uitsluitend in menselijke termen verklaard. Men spreekt over stromingen, kampen, ideologieën, progressieven, conservatieven en allerlei andere categorieën. Maar uiteindelijk gaat het om iets veel diepers. Het gaat om de eeuwen lange strijd tussen waarheid en dwaling, tussen genade en zonde, tussen Christus en de machten die zich tegen Hem en zijn Kerk verzetten.

Misschien bezien velen daarom bepaalde zaken anders. Wie door de jaren heen strijd, beproevingen en de gevolgen van onrecht heeft leren kennen, leert tevens hoe verwoestend de werking daarvan kan zijn wanneer het niet tijdig wordt weerstaan.

Daarom durven wij te zeggen dat iedere goed gevormde en orthodoxe katholiek het onrecht niet slechts afkeurt, maar het uit de grond van zijn hart verwerpt. Tegenover de rechtvaardige zijn wij zachtmoedig als een lam; tegenover hardnekkig onrecht voelen wij ons echter geroepen standvastig en onverzettelijk te blijven.

Want de Heilige Schrift leert ons dat er zonden bestaan die niet alleen de mens beschadigen, maar die als het ware om wraak tot de Hemel roepen. In de Apocalyps zien wij hoe de ongerechtigheden van Babylon opstijgen voor Gods aanschijn totdat het uur van het oordeel komt (Apoc. 18,20-24). Op deze grondslag hebben de heilige Augustinus en de heilige Thomas van Aquino uitvoerig gesproken over de zonden die Gods rechtvaardige orde ernstig schenden en om vergelding tot de Hemel roepen.

Hun gemeenschappelijke wortel is steeds dezelfde: onrechtvaardigheid.

Onrecht tegenover God. Onrecht tegenover de naaste. Onrecht tegenover de waarheid. Onrecht tegenover de ziel.

Want wanneer men een mens berooft van de waarheid, berooft men hem vaak ook van zijn geestelijk welzijn, van de vrede van zijn geweten, van een juiste vorming van zijn verstand en ja, zelfs van de middelen die hem naar zijn eeuwige bestemming moeten voeren.

Daarom willen trouwe katholieken ieder onrecht dat de Kerk wordt aangedaan bestrijden met de middelen die God hun geschonken heeft. Daarom blijven evangelisatie en apologetiek ook in onze dagen noodzakelijke werken van christelijke liefde. Want iedere generatie ontvangt van God haar eigen taken. Degenen die vóór ons kwamen hebben hun strijd gestreden en hun loop voltooid. Nu heeft de goddelijke Voorzienigheid ons op deze plaats en in deze tijd gesteld. Daarom behoort het werk dat vandaag voorligt aan ons. En daarom rust de verantwoordelijkheid van dit uur op onze schouders.

Mijn persoonlijke eerste beschermheilige is Johannes de Doper. Daarna volgen onder anderen de heilige Antonius de Woestijnvader, de heilige Thomas More en de heilige Dominicus. Dat is wellicht geen toeval.

Johannes verkondigde de waarheid zonder vrees en betaalde daarvoor uiteindelijk met zijn eigen hoofd, omdat hij weigerde te zwijgen over Gods heilige wet betreffende het huwelijk. Antonius trok de woestijn in om geheel voor God te leven en werd een voorbeeld van geestelijke strijd, versterving en trouw. Thomas More verdedigde, als leek en vader van een gezin, met uitzonderlijke moed het katholieke geloof, de eenheid van de Kerk en de heiligheid van het Sacrament van het Huwelijk. Ook hij verkoos de waarheid boven zijn eigen leven en betaalde daarvoor met zijn hoofd.

De heilige Dominicus werd door God gekozen om de waarheid te prediken en haar tevens te verdedigen tegen de vele vormen van dwaling en verval die de Kerk bedreigden. Zijn strijd was geen strijd van geweld, maar van waarheid, heiligheid, prediking en apologetiek.

Juist daarom hebben hun voorbeelden mij altijd bijzonder aangesproken.

Ook in onze tijd, waarin zowel het katholieke geloof als het heilig Sacrament van het Huwelijk op vele plaatsen worden aangevallen of verduisterd, blijft hun voorbeeld opmerkelijk actueel.

Volgens een oude overlevering zag paus Innocentius III in een droom hoe de basiliek van Sint-Jan van Lateranen dreigde in te storten. Toen verscheen de heilige Dominicus en ondersteunde met zijn schouders het gebouw dat dreigde te bezwijken. Het was meer dan een droom; het werd een profetisch beeld van zijn zending. Want God riep hem inderdaad om de Kerk te verdedigen tegen de dwalingen die haar van binnenuit en van buitenaf bedreigden.

Zijn wapens waren niet geweld van de wereldse macht, maar waarheid, heiligheid, prediking en apologetiek.

Fra Angelico heeft deze gebeurtenis op indrukwekkende wijze in het jaar 1435 vereeuwigd in zijn schilderingen van de heilige Dominicus en paus Innocentius III. Het blijft een krachtig beeld, ook voor onze tijd.

Want telkens wanneer de Kerk door crisis wordt getroffen, verwekt God mannen en vrouwen die Zijn heilige Kerk helpen dragen.

Het is daarom opmerkelijk dat hetgeen gedurende eeuwen eenvoudigweg evangelisatie, bekering van zielen en de vervulling van het zendingsbevel van Christus werd genoemd, tegenwoordig door sommige dwalers in moderne tijd met een zekere minachting wordt weggezet als „proselitisme”. Juist daarom hebben hun voorbeelden mij altijd bijzonder aangesproken. Daarom behoort de katholieke huisvader niet opgesloten blijven in de zorgen van vandaag. Zijn eerste verantwoordelijkheid blijft zijn vrouw en kinderen. Maar juist daarom moet hij waakzaam blijven voor hetgeen morgen komen kan.

Want wat vandaag in seminaries wordt onderwezen, wordt morgen vanaf de preekstoel verkondigd. Wat vandaag door bisschoppen wordt toegestaan, wordt morgen vaak als norm voorgesteld aan de gelovigen.

Dat is geen pessimisme. Dat is eenvoudigweg de wijze waarop iedere hiërarchie werkt.

Onze hoop mag daarom nooit rusten op mensen, of priesters, bisschoppen, of kardinalen alleen. Zelfs niet op pausen alleen als personen.

Onze hoop rust op Christus.

Want Christus is het Hoofd van de Kerk. Van Hem komt alles. Tot Hem moet alles terugkeren. En wat niet met Hem overeenstemt, is niet van Hem en kan uiteindelijk niet standhouden.

Dat betekent niet dat men gezag moet verachten. Integendeel. Het katholieke geloof heeft altijd geleerd dat wettig gezag geëerbiedigd behoort te worden. Maar geen katholiek is gehouden een dwaling te aanvaarden, enkel omdat zij afkomstig is van een gezagsdrager of van iemand die aanspraak maakt op gezag. De heilige Paulus weerstond Petrus openlijk toen het welzijn van de Kerk daarom vroeg (Gal. 2,11). En dezelfde Apostel schrijft:

"Waarachtig, wanneer wijzelf, of zelfs een engel uit de hemel, u een ander evangelie zouden verkondigen, dat wat wij u verkondigd hebben, hij zij vervloekt!" (Gal. 1,8)

De heilige Paulus spreekt hierover in zijn Brief aan de Galaten een buitengewoon ernstige taal. Niet alleen waarschuwt hij tegen hen die een ander evangelie verkondigen dan hetgeen de Apostelen hebben ontvangen en doorgegeven; hij herhaalt zijn oordeel onmiddellijk een tweede maal.

"Zoals we het vroeger hebben gezegd, zo herhaal ik het ook thans: Wanneer iemand u een ander evangelie verkondigt dan gij ontvangen hebt, hij zij vervloekt!"  (Gal. 1,9)

Vervolgens voegt hij eraan toe:

"Heet dit nu soms mensen gunstig stemmen, of God; zoek ik soms nu nog aan mensen te behagen? Zo ik nu nog aan mensen tracht te behagen, dan zou ik geen dienaar van Christus zijn." (Gal. 1,10)

Het katholieke geloof heeft nooit geleerd dat de waarheid afhankelijk is van personen. Integendeel: het gezag bestaat om de waarheid te dienen, niet de waarheid om het gezag te dienen.

Juist daarom kon de heilige Paulus de heilige Petrus in Antiochië openlijk weerstaan toen het welzijn van de Kerk daarom vroeg. Juist daarom hield de heilige Athanasius stand toen een groot deel van het episcopaat door de ariaanse dwaling was aangetast. Juist daarom verkoos de heilige Thomas More zijn hoofd te verliezen boven zijn trouw aan Christus, Zijn Kerk en het heilig Sacrament van het Huwelijk prijs te geven.

Geen van hen streed tegen het wettig gezag als zodanig. Integendeel. Zij verdedigden juist datgene waarvoor ieder waarachtig gezag bestaat: de waarheid van Christus en het heil der zielen.

Het is moeilijk een duidelijker apostolisch getuigenis te vinden. Paulus spreekt in zijn brief aan de Galaten niet over bijkomstigheden, maar over de onveranderlijke waarheid van het Evangelie zelf. Daarom is de vraag niet of een bepaalde leer populair, modern of algemeen aanvaard is, maar of zij overeenstemt met hetgeen de Kerk altijd heeft geloofd, geleerd en doorgegeven.

Daarom blijft ook vandaag de beroemde regel van de heilige Vincentius van Lerins van onschatbare waarde:

"Houden wij vast aan hetgeen overal, altijd en door allen geloofd is."

Dit blijft een veilige maatstaf.

Wat de toekomst betreft, weten wij niet welke beproevingen nog zullen komen. Maar wij zien reeds nu dat vele werkelijk orthodoxe katholieken zich soms eerder in een situatie bevinden die aan de catacomben doet denken dan aan de triomf van een zichtbare christenheid. Kerken worden gesloten. Gemeenschappen verdwijnen. Traditie raakt vergeten en ja, zelfs verboden. En toch blijft de honger naar waarheid bestaan.

Daarom meen ik dat trouwe priesters, trouwe religieuzen en trouwe gelovigen elkaar behoren te ondersteunen. Niet omdat zij volmaakt zijn, maar omdat zij gezamenlijk proberen vast te houden aan hetgeen de Kerk altijd geloofd, geleerd en doorgegeven heeft.

Wat de toekomst ook moge brengen, onze hoop mag nooit rusten op slechts één enkele paus, één bisschop, één priester of één beweging. Want mensen en instellingen zijn vergankelijk. Christus alleen is onvergankelijk. Hij alleen blijft Dezelfde, gisteren, heden en tot in eeuwigheid (Hebr. 13,8). Daarom is er ook in tijden van verwarring geen reden tot wanhoop, maar des te meer reden tot trouw, volharding en vertrouwen in Hem, onze Heer en onze God.

Hij alleen is onze Burcht.

Hij alleen is onze Koning.

Hij alleen is onze God.

En juist op het feest van Corpus Christi mogen wij dat opnieuw overwegen. Hetzelfde Lichaam van Christus dat wij aanbidden op het altaar leeft ook voort in Zijn Mystieke Lichaam, de Kerk. Daarom kan liefde voor de Eucharistie nooit losgemaakt worden van liefde voor de waarheid, liefde voor de Traditie, liefde voor de Kerk en echte liefde voor de zielen.

Moge de Allerheiligste en Allerhoogste Heer ons de genade schenken standvastig te blijven zonder haat, wanhoop of vrees; trouw aan datgene wat wij ontvangen hebben, trouw aan Zijn heilige Kerk en vooral trouw aan Hem die als Hoofd van dat Mystieke Lichaam ons beloofd heeft:

"De poorten der hel zullen Haar niet overweldigen." (Mt. 16,18)

 

Ad majorem Dei gloriam.

Nos Catholici