Zakon molitve, zakon vjerovanja, zakon življenja

 

Lex Orandi, Lex Credendi, Lex Vivendi

„Quod ergo generationes anteriores sacrum habuerunt, nobis quoque sacrum manet et magnum.“
— Benedict XVI., Summorum Pontificum

 

Bitka koja je više od samo liturgijske

„Lex orandi, lex credendi, lex vivendi.“

Ovo je drevna katolička, i meni jedna od najdražih, često spominjanih osobnih izreka, koja govori da način na koji molimo oblikuje ono kako vjerujemo, a to kako vjerujemo oblikuje način života kojega živimo.

Dokle god katolici sebe same i pravac svojih razmišljanja potpuno ne skinu s modernističke samoubilačke pruge, po čijim tračnicama u brzom vlaku prema provaliji nezaustavljivo jure, ostat će zatočeni u jednom začaranom krugu. U taj su vlak mnoge vjerne još od šezdesetih godina modernistički kondukteri ukrcavali — najprije na prijevaru, a potom gotovo i silom.

Taj isti modernizam već desetljećima razara katolički ratio, svetu fidei i liturgijski sensus. Jer najveća — premda samo privremena — pobjeda modernizma nije bila samo promjena obreda, jezika ili vanjštine, nego promjena samog načina razmišljanja katolika. A time i vjerovanja vjernika, te naposljetku i njihova načina življenja života.

Katolici su postupno učeni da sumnjaju u vlastitu tisućljetnu Predaju, da se stide i ispričavaju zbog vlastite liturgijske baštine i da gotovo sa strahom govore o svetoj Misi koja je stoljećima oblikovala i iznjedrila mnoštvo svetih; crkvene oce, pape, mučenike, misionare, kraljeve i druge Bogu mile i drage vjernike. Ovaj stid i strah nisu ucijepljeni u katolike najednom, nego na uvriježeni način kuhanja žabe u vodi čija temperatura postupno raste. Tako da je jadnoj žabi neko izvjesno vrijeme čak i ugodno.

No pitanje je jednostavno:
Kako bi nešto što je stoljećima hranilo vjernike, posvećivalo im duše i doslovce oblikovalo svece moglo odjednom postati štetno, nepoželjno, pa čak i zabranjeno?

Na ovo važno pitanje modernizam nikada nije uspio uvjerljivo odgovoriti.

Jer nije u stanju dati suvisla odgovora.

Sveta Misa svih vremena – Vetus Ordo

Kada se danas govori o svetoj liturgiji Crkve — Vetus Ordo Missae — bitno je naglasiti da se često već i sam način govora započinje pogrešno. Kao da je riječ o nekoj privatnoj nostalgiji, estetskom ukusu ili liturgijskom hobiju određenog broja vjernika. No ovdje nije riječ o sentimentalnosti, nego o kontinuitetu katoličke Predaje, koja se zove Tradicija, te otuda sasvim logičan i već uvriježeni naziv „Tradicionalna Latinska Misa“.

Sveti papa Pijo V. u buli Quo primum[1] nije izmislio neku novu liturgiju. On ni slučajno nije uveo neki Novi Ordo. Nego upravo suprotno: on je nakon Tridentskog sabora kodificirao i zaštitio drevni rimski obred — Vetus Ordo, koji je već stoljećima čuvao i posvećivao Crkvu.  Jer Sveta Stolica nalaže da se Rimski obred, „kako ga je predala sveta Rimska Crkva, majka i učiteljica svih ostalih crkava, od svih, svugdje i zauvijek u cijelom kršćanskom svijetu prihvati i obdržava“.

Rimski liturgijski obred koji je Kristovu Crkvu svakodnevno hranio, jačao i branio, a vjernike uvijek i sve više prosvjetljivao, izgrađivao i posvećivao. Među njima i mnoštvo onih vjernih, koji su se zahvaljujući upravo Misi svih vremena, vjeri koju nam je ona u srca gravirala, kao i načinu života koje iz tog prvoga dvoga dosljedno proizlazi, — iznjedrili u velike Božje svetce, i naše najbolje svete uzore. Dakle po ovoj primjerenoj krilatici: lex orandi, lex credendi, lex vivendi.

Sveti Papa Pijo V. u 16. stoljeću je jasno ostavio mogućnost opstanka svih legitimnih obreda starijih od dvjesto godina. Zato su ostali očuvani:

✠     dominikanski obred, kartuzijanski, karmelićanski, ambrozijanski, mozarapski.

Njegova reforma nije bila revolucija, nego kodifikacija, konsolidacija i obrana Predaje.

To je upravo ono što moderni svijet, ali nažalost i katolici vjernici ovog našeg „modernog vremena“ više ne razumiju: da istinska reforma u Crkvi nikada ne uništava ništa od svega svetog koje joj je prethodilo.

Numquam abrogatam

Vrlo važnu potvrdu tomu je dao i Benedict XVI. u dokumentu 'Summorum pontificum' iz srpnja 2007, gdje jasno govori da tradicionalni rimski obred—Vetus Ordo nikada nije bio pravno ukinut — numquam abrogatam.[2]

Njegove riječi odzvanjaju gotovo poput opomene suvremenom čovjeku:

„Quod ergo generationes anteriores sacrum habuerunt, nobis quoque sacrum manet et magnum.“  — „Ono što je prethodnim generacijama bilo sveto, ostaje i nama sveto i veliko.“

Zar nije i to potvrda ovom poznatom motu, kojega slobodno možemo nazvati i kratki Credo, koji nam u svega tri riječi, — lex orandi, lex credendi, lex vivendi jasno govori kako bi Crkva Vojujuća u ovom svijetu Katoličku Vjeru zapravo morala naučavati, propovijedati i po Predaji prenositi, — što znači po Tradiciji. A ne da svaka nova legitimno ili ne ustoličena persona, u svome vremenu i po svom nahođenju katoličku vjeru ide drukčije objašnjavati. Ili da nam te neke persone ono što je već po dugoj predaji jedino ispravno, na pogrešan način pokušavaju protumačiti.

I upravo tu leži jedno od ključnih pitanja našega vremena.

Kako je moguće da bilo koji svećenik kaže kako mu nije poznata vrijednost liturgije koja je stoljećima odgajala svetce? Kako je moguće da ono što je bilo sveto tolikim generacijama danas postaje predmet nelagode, šutnje ili čak prikrivenoga prijezira?

Liturgijska kriza — prinos i poimanje svete Misne Žrtve

Današnja liturgijska kriza nije prvenstveno estetska, nego teološka.

Pošto sveta Misa nikada nije ovisila o broju prisutnih, čak ni o prisutnosti vjernika uopće, a ni o atmosferi zajednice ili pastoralnoj „uspješnosti“. Svećenik, koji je pravi pomazanik Božji, i jedini po svojoj svetoj službi može djelovati in persona Christi, dužan je Bogu Ocu prikazivati beskrvnu žrtvu Sina Božjega kao zahvalu, ali i Bogu nadasve ugodnu molitvu za obraćenje, i spasonosno otkupljenje svijeta. Stoga apostol Pavao ozbiljno upozorava: „Tko dakle nedostojno jede kruh ovaj ili pije kalež Gospodnji, kriv je tijelu i krvi Gospodnjoj. “[3]

A potom još strašnije dodaje:

„Zato su među vama mnogi slabi i bolesni, i preminuše mnogi. “[4]

Drugim riječima: profanacija svetoga pred Bogom nikada nije bila neznatna stvar.

 

To je svijet u kojem smo mi, članovi Crkve Vojujuće, ovdje i danas. Svijet kojega po nalogu samoga Gospodina Isusa, našega Kralja i mi, kao i svi njegovi prije nas, imamo zadaću evangelizirati. Isto onako kako su to i prvi učenici činili. Oni, što svoga Učitelja ne izdadoše, nego od njega izabrani i njemu u svemu vjerni, od njega bijaše i odaslani naviještati Radosnu Vijest po svem svijetu. Kako i čime bi cijeli svijet na spasonosno obraćenje jasnim i nedvojbenim riječima pozivali, te sve one koji bi uzvjerovali i obratili se, — u Ime Oca, Sina i Duha Svetoga krstili.

Deus vult! — Božja volja je to, a Njegovu smo volju dužni vršiti onako kako nam je Bog i dao spoznati, dakle u skladu s predajom, s tradicijom, što znači u skladu sa svim Božjim, jasno određenim i zadanim nam zapovijedima. U tomu je i srž samog poimanja svete Mise, služenja Mise, a onda i nazočenja Misi. Isus Krist nije Crkvi dao opciju, primjerice, da se skupa s poganima klanjamo i molimo njihovim kumirima. Jer bi takvo što proisticalo iz lažnog osjećaja potrebe za iskazivanjem lažne uviđavnosti.

Kada se ispravna svijest o svetoj Misi, te njezinoj važnosti i učincima kod vjernika izgubi, liturgija se pretvara u obična okupljanja, grupne performanse, zajedničke događaje, ili antropocentrične obrede.

Ali sveta Misa nije prvenstveno okrenuta čovjeku, nego Bogu.

Jer Bog ne prima svaku žrtvu jednako, niti mu je svaki prinos mio. Još je prorok Malahija opominjao svećenike koji oskvrnjuju oltar Gospodnji: „Tko je među vama, koji bi zatvorio vrata i zapalio oganj na mom žrtveniku ni za što? Nijeste mi mili“, veli Gospod nad vojskama, „i ne mogu žrtve iz vaše ruke. “[5]

Drugim riječima: profanacija svetoga pred Bogom nikada nije bila neznatna stvar.

Bog dakle odbacuje žrtvu koju Mu nedostojno, nemarno ili oskvrnjeno prinosimo. A gdje nestaje osjećaja svetoga, ondje ubrzano nestaje i straha Božjeg. Koji je, kao što dobro znamo, — početak svake mudrosti.

Jer upravo iz ispravno shvaćene svete Misne Žrtve izvire poslanje Crkve: što je da ona svijetu ne naviješta sebe, nego Gospodina našega Raspetog i Uskrslog, a čime će sve narode po istoj vjeri privesti Bogu. Po istoj Katoličkoj vjeri koju ova sveta liturgija u srca vjernika usađuje, čuva, i kroz tradiciju s pokoljenja na pokoljenje prenosi. Upravo zato liturgija nikada nije bila tek zatvoreni obredni čin, nego nadnaravni izvor iz kojeg je Crkva stoljećima crpila snagu za evangelizaciju svijeta, obraćenje duša i očuvanje svete katoličke Vjere do kraja vremena.

Isto jer se prva i najveća zapovijed u Zakonu oduvijek odnosila na Gospodina, pa tek onda ona druga, proizlazeći iz prve, odnosi se na stvorenje, tj. čovjeka i njegove bližnje.[6] Ali to su mnogi dušobrižnici danas već gotovo zaboravili, ili to nisu nikada dovoljno dobro ni naučili. Jer njihove homilije, koje doduše proizlaze iz dekaloga, gotovo uvijek počinju istom pričom, — od one druge zapovijedi, čime oni po tom modernom nauku već sustavno izostavljaju svemogućeg Stvoritelja svega, staviti na prvo mjesto. Nego Ga kasnije uzgred spomenu, kako bi dali veći značaj svojim riječima. Oni su to naime, to prvo mjesto sebi prisvojili, te su ga čak spremni i podijeliti sa sebi sličnima, koji su kao i oni tek stvorenja Stvoriteljeva.

Ali, dragi Bog svima nama uvijek mora biti na uvijek prvom mjestu. Uvijek prvi, najvažniji, najpreči. Što je u današnjim, ali prijašnjim oprečnostima i sukobljavanjima izuzetno bitno, — dakle prvo Bog pa onda čovjek. Jer komu Bog nije na prvom mjestu, njega se lako može prevariti.

Zato su mnogi tradiciji odani katolici već od ranije s pravom ukazivali na ozbiljne probleme koji su nastajali uvođenjem nove liturgije, te time doveli do nipodaštavanja, pa gotovo i zabrane Tradicionalne svete Mise svih vremena. Ova nova, drugačija liturgijska forma osmišljena ne tako davno, te uvedena krajem Drugog vatikanskog Sabora, revolucionarno je donijela:

✠     versus populum mentalitet, banalizaciju svetoga, nedostojno pričešćivanje, neograničene improvizacije, protestantizaciju liturgijskog sakralne duhovnosti, opće slabljenje osjećaja sakralnosti pri nazočenju takvoj misi,…(dodajte što tu nedostaje)

Nije stoga čudno što se mnogi vjernici danas ponovno pitaju nije li upravo prorok Malahija i ovaj naš naraštaj naročito upozoravao na opasnost oskvrnuća svetoga: „Prinosite nečisto jelo na mom žrtveniku…“[7]

Jer kada se sveto počne banalizirati, tada čovjek postupno prestaje razlikovati posvećeno od profanog. Ovdje se ne radi samo o rubrikama, nego o pitanju: što katolik danas još vjeruje da sveta Misa uistinu jeste?

Lex Orandi, Lex Credendi, Lex Vivendi

Stoga nije slučajnost da upravo ondje gdje potiskuju i zabranjuju tradicionalnu liturgiju:

✠     presušuju svećenička i redovnička zvanja, redovnički samostani i prelijepe crkve se prazne i zatvaraju, prodaju ih i preinačuju u svjetska zabavišta, vjera slabi do mjere kada ju pojam ‘folklor' zamjenjuje, katolički identitet slabi i nestaje, kako iz javnosti tako i iz srca vjernika.

Nasuprot tomu, tradicionalna liturgija oduvijek, kao što to čini i danas, privlači veliko mnoštvo, posebno mlade ljude kao i mlade obitelji. Vetus Ordo svojim ljepotama koje kao Božji najljepši i najmirisniji cvjetni vrt privlači mnoge duše kao pčelice željne najboljeg nektara; od onih izgubljenih i zapravo napuštenih vjernika, preko grešnika i raznih obraćenika, do krivovjernika i nevjernika, koji u dubini svoga srca ipak ne prestaju čeznuti za Bogom koji je Put Istina i Život. Svi koji Boga traže na svetoj Misi svih vremena, s punim ga pravom na tom mjestu traže! Istinu i Ljubav koja je sâm Bog.

Naš Gospodin Isus Krist koji u svetoj Misi svih vremena, po svom posvećeniku obnavlja svoju, sada već beskrvnu, otkupiteljsku i spasiteljsku Žrtvu, koju je u ono vrijeme na Kalvariji svojom predragocjenom krvlju, iz neizmjerne ljubavi prema stvorenjima i poslušnosti svome nebeskom Ocu potpuno nevin kao pravi Jaganjac Božji prinio. Stoga ova sveta Misa odiše transcendencijom, ozbiljnošću i autentičnim osjećajem svega svetog i uzvišenog. Tradicionalna liturgija Katoličke Crkve izgleda najviše nedostaje onima kojima je ova sveta Misa bila ukradena zapravo još i prije nego su o njoj mogli dobiti pravu spoznaju. A kamo li da su se uz nju mogli Bogu moliti, po njoj vjerovati, i po toj vjeri svoj život živjeti.

Jer čovjekova duša nije stvorena za banalnost.

U cijeloj toj borbi za liturgijsku predaju posebno mjesto zauzima i hrvatska glagoljaška tradicija. Malo je naroda u Latinskoj Crkvi koji su kroz stoljeća imali toliku povlasticu: služenje rimskog obreda na staroslavenskom jeziku i uz uporabu glagoljice, što zapravo nije bio zaseban obred. Ovo naše hrvatsko liturgijsko blago bio je rimski obred izražen staroslavenskim jezikom i hrvatskom duhovnom kulturom. Posebno je glagoljaštvo živjelo: u Istri, na Kvarneru, u Dalmaciji, na Krku, Cresu, Pagu, u Senju i Zadru.

Glagoljaški „Misal po zakonu rimskoga dvora“ ostaje ne samo prva tiskana hrvatska knjiga i prva tiskana knjiga na bilo kojem slavenskom jeziku, nego i važan simbol duboke povezanosti hrvatskoga naroda s Rimom i katoličkom vjerom. Nažalost, ova sveta hrvatska tradicija tijekom dvadesetoga stoljeća gotovo je posve nestala. Na veliku štetu hrvatske kulture, ali i na sramotu nekoć glagoljaških biskupija, danas tek rijetki svećenici u tek posebnim prigodama čitaju pojedine dijelove Mise na hrvatskom crkvenoslavenskom jeziku, dok većina vjernika na tom stoljećima posvećivanom liturgijskom jeziku više ne zna ni odgovarati.

A ipak, ona je jasno i snažno svjedočanstvo da catholicos, prava katolička univerzalnost nikada nije značila asimiliranje narodne duše, nego naprotiv njezino posvećenje i ujedinjenje sa Kristovom jedinom pravom i univerzalnom Crkvom.

Crkva Vojujuća

Mi koji smo Kristovi ne smijemo biti malovjerni niti bojažljivi. Kristova Crkva nije tek neka zemaljska institucija. Ona se sa jednog, nadnaravnog stanovišta možemo reći, sastoji iz tri dijela:

✠     Katolička Crkva nije ljudska tvorevina, nego Božja i nadnaravna. Ona se sastoji od tri nerazdvojiva dijela: Crkve Vojujuće (Ecclesia Militans), Crkve Trpeće (Ecclesia Patiens) i Crkve Slaveće (Ecclesia Triumphans). Što su Crkva u svijetu, Čistilište i Raj.

Dok mi kao vjerni Kristovi sljedbenici u svijetu kojem se nalazimo, i ovom privremenom životu koji je ograničen momentom koji je ujedno i prijelazni, vojujemo za Krista, nama sirote vjerne duše u Čistilištu, kao i legije Arkanđela, Anđela i Svetih na Nebu u ovoj žestokoj borbi svesrdno i obilno pomažu.

Bez njih ne možemo ništa, a s njima možemo sve. Zato katolik ne smije živjeti u duhu straha, nego u duhu hrabrosti uvijek se oslanjajući, uzdajući i računajući na nadnaravnu Silu. Jedan katolik ne smije dimiti — nego gorjeti. Svetom vatrom Duha Svetoga. Jer ako nas Bog uči ispravno moliti, onda nas pomaže ispravno i vjerovati, te nas vodi i da hodimo pravo, darovani nam život vjerno živeći. Za što s ushićenjem Gospodinu u povjerenju i iz zahvalnosti kličemo: Deo volente, Deus vult, Deo gratias! — za sve darovane milosti zahvaljujući kojima smo sposobni moliti, vjerovati i živjeti svetu katoličku Vjeru.

Borba za pravu svetu Misu nije borba za estetiku prošlosti, nego za budućnost duša. Onu vječnu. Jer ako počnemo gubiti sensus fidei, tada ćemo gubiti i osjećaj svetoga, a onda ubrzo i vjere. Zato današnji katolik mora ponovno naučiti:

✠     misliti katolički, moliti katolički, živjeti katolički.

Ne bojeći se svijeta, nego noseći križ. In Cruce victoria.

I stoga: s križem u ruci, s čvrstom vjerom u srcu i pogledom uvijek uprtim k Nebu, vojujmo za Krista kao pravi sinovi njegove svete Crkve i neustrašivi branitelji svete katoličke i apostolske Vjere.

Miles Christi et defensor Ecclesiae.

Veritas et Gratia,

Naslovna ilustracija: prikaz Trostruke Crkve prema tradicionalnoj katoličkoj ikonografiji

---

[1] Quo primum, Liturgiam Tridentinam promulgans — S. Papa Pijo V. - 1570

[2] Summorum Pontificum, popratno pismo biskupima. — Papa Benedict XVI - 2007

[3]  1 Kor 11,27. Sveto Pismo (Šarić 1942.)

[4]  1 Kor 11,30. Sveto Pismo (Šarić 1942.)

[5]  Mal 1,10. Sveto Pismo (Šarić 1941.)

[6]  Usp Mt 22,36-40. Gospodin Isus Krist sažima sav Zakon i Proroke u dvije najveće zapovijedi: neizmjerna ljubav prema Bogu i ljubav prema bližnjemu kao prema sebi samom.

[7]  Mal 1,7. Sveto Pismo (Šarić 1941.)

Katolik.hr

Lex Orandi, Lex Credendi, Lex Vivendi

 

Lex Orandi, Lex Credendi, Lex Vivendi

Zoals wij bidden, zo geloven wij, zo leven wij

“Quod ergo generationes anteriores sacrum habuerunt, nobis quoque sacrum manet et magnum.”
— Benedictus XVI, Summorum Pontificum

Een strijd die méér is dan slechts liturgisch

Zolang katholieken zichzelf en de richting van hun denken niet dringend losmaken van het modernistische zelfmoordspoor, waarover zij in een razende trein onafwendbaar op de afgrond afstormen, zullen zij gevangen blijven in de betoverde kring van het modernisme. In die trein werden sinds de jaren zestig velen door modernistische conducteurs ingestapt — eerst door misleiding, daarna haast met geweld.

Datzelfde modernisme ondermijnt reeds tientallen jaren het katholieke ratio, het heilige fidei en het liturgische sensus. Want de grootste — zij het slechts tijdelijke — overwinning van het modernisme bestond niet enkel in een verandering van ritus, taal of uiterlijke vorm, maar in een verandering van het denken zelf van katholieken. En daarmee ook van hun geloof, en uiteindelijk van hun levenswijze.

Lex orandi, lex credendi, lex vivendi.

Katholieken werden geleidelijk aangeleerd om te twijfelen aan hun eigen duizendjarige Overlevering, zich te schamen voor hun liturgisch erfgoed en haast met vrees te spreken over de heilige Mis die eeuwenlang ontelbare heiligen, martelaren, missionarissen, religieuzen, koningen en vrome gelovigen heeft gevormd. Niet plotseling, niet door één rechtstreeks decreet, maar langzaam — zoals men een kikker kookt in water waarvan de temperatuur geleidelijk stijgt. Voor een tijd voelt de arme kikker zich er zelfs behaaglijk in.

Maar de vraag is eenvoudig:

Hoe zou iets dat eeuwenlang de gelovigen voedde, hun zielen heiligde en werkelijk heiligen voortbracht, plots schadelijk, ongewenst of zelfs verboden kunnen worden?

Op deze wezenlijke vraag heeft het modernisme nooit een overtuigend antwoord kunnen geven. Omdat het geen werkelijk samenhangend antwoord kán geven.

De heilige Mis aller tijden – Vetus Ordo

Wanneer men heden spreekt over de heilige liturgie van de Kerk, de Vetus Ordo Missae, dan moet allereerst worden benadrukt dat reeds de wijze waarop men erover spreekt vaak verkeerd wordt voorgesteld. Alsof het slechts ging om private nostalgie, esthetische voorkeur of een liturgische hobby van een bepaalde groep mensen. Maar hier gaat het niet om sentimentaliteit, doch om de continuïteit van de katholieke Overlevering. Die wij ook Traditie noemen, waaruit de bekende en volkomen logische uitdrukking “Traditionele Latijnse Mis” voortkomt.

De heilige paus Pius V heeft in de bul Quo Primum[¹] geen nieuwe liturgie uitgevonden. Hij voerde geenszins een nieuwe ritus of een soort destijdse Novus Ordo in. Integendeel: na het Concilie van Trente codificeerde en beschermde hij de oude Romeinse ritus — de Vetus Ordo — die reeds eeuwenlang in de Kerk leefde. Een liturgische ritus die de Kerk dagelijks voedde, verdedigde en versterkte, en haar gelovigen telkens opnieuw opbouwde, verlichtte en heiligde.

Onder hen waren velen die juist dankzij deze heilige Mis aller tijden — en door het geloof dat zij onderwijst, alsook door de levenswijze die daaruit voortvloeit — uitgroeiden tot grote heiligen Gods, voorbeelden voor ons allen.

Lex orandi, lex credendi, lex vivendi.

Paus Pius V liet bovendien uitdrukkelijk het voortbestaan toe van alle legitieme riten ouder dan tweehonderd jaar. Daarom bleven onder andere behouden:

• de dominicaanse ritus, de kartuizer ritus, de karmelitaanse ritus, de ambrosiaanse ritus, de mozarabische ritus.

Zijn hervorming was geen revolutie, maar een codificatie, consolidatie en verdediging van de Traditie.

En juist dát begrijpt de moderne wereld — en helaas ook vele moderne gelovigen — niet meer: dat ware hervorming in de Kerk nooit vernietigt wat haar voorafging als heilig.

Numquam abrogatam

Een uiterst belangrijke bevestiging hiervan gaf Benedictus XVI, die duidelijk verklaarde dat de traditionele Romeinse ritus — de Vetus Ordo — juridisch nooit werd afgeschaft: numquam abrogatam.[²]

Zijn woorden klinken bijna als een waarschuwing aan de moderne mens:

“Quod ergo generationes anteriores sacrum habuerunt, nobis quoque sacrum manet et magnum.”
— “Wat voor vorige generaties heilig was, blijft ook voor ons heilig en groot.”

Is dit niet tevens een bevestiging van dat bekende adagium, dat men gerust een kort Credo kan noemen, en dat reeds in de titel van dit artikel in drie woorden bevestigt dat de Kerk van Christus het heilig geloof aan deze wereld overdraagt door middel van de Traditie — en niet doordat iedere nieuw aangestelde persoon het telkens opnieuw naar eigen inzicht anders zou moeten uitleggen?

Lex orandi, lex credendi, lex vivendi.

En juist hier ligt één der kernvragen van onze tijd.

Hoe is het mogelijk dat een priester verklaart de waarde niet te kennen van datgene wat eeuwenlang heiligen heeft gevormd? Hoe kan datgene wat voor zoveel generaties heilig was, heden een bron worden van ongemak, stilzwijgen of zelfs verborgen minachting?

De liturgische crisis — offer en begrip van het heilig Misoffer

De hedendaagse liturgische crisis is niet in de eerste plaats esthetisch, maar theologisch. De heilige Mis hing immers nooit af van het aantal aanwezigen, noch zelfs van menselijke aanwezigheid op zich, noch van de sfeer van de gemeenschap of pastorale “succesformules”.

De priester — de gewijde gezalfde Gods — die als enige in persona Christi kan handelen, is verplicht aan God de Vader het onbloedige Offer van de Zoon Gods op te dragen: als dankoffer, maar tevens als het welgevalligste gebed voor de bekering, redding en verlossing der wereld.

Daarom waarschuwt de heilige Paulus ernstig: “Itaque quicumque manducaverit panem hunc, vel biberit calicem Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini.”[³]

En vervolgens voegt hij er nog angstwekkender aan toe:

“Ideo inter vos multi infirmi et imbecilles, et dormiunt multi.”[⁴]

Met andere woorden: profanatie van het heilige was voor God nooit iets onbeduidends.

Dit is de wereld waarin wij ons bevinden als leden van de Strijdende Kerk. Een wereld die wij, op bevel van onze Heer Jezus Christus, Koning en Heerser van alles, moeten blijven evangeliseren op dezelfde wijze als de eerste leerlingen van Christus deden. Die leerlingen die hun Meester niet verrieden, maar trouw bleven en door Hem werden uitgezonden om overal ter wereld het Evangelie te verkondigen, opdat allen tot heilzame bekering zouden worden geroepen en gedoopt in de Naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest.

Deus vult!  — Gods wil!, en het is onze plicht Zijn wil te volbrengen zoals Gij die ons heeft opgedragen: overeenkomstig de Overlevering, traditioneel dus, hetgeen betekent: in overeenstemming met alle duidelijk geopenbaarde en door God gegeven geboden. Daarin ligt de ware kern van het verstaan van het heilig Misoffer. Vervolgens van het opdragen ervan, en van het bijwonen ervan. Onze Heer Jezus Christus heeft Zijn Kerk niet opgedragen enkel te prediken wanneer het ons gemakkelijk uitkomt, om vervolgens samen met heidenen en hun afgoden te bidden, zodra of zolang dit aantrekkelijker of veiliger ons zou lijken.

Wanneer het juiste besef van de heilige Mis, haar betekenis en haar uitwerkingen verloren gaat, verandert de liturgie in gewone bijeenkomsten, groepsperformances, gemeenschappelijke evenementen of antropocentrische rituelen.

Maar de heilige Mis is niet in de eerste plaats op de mens gericht, doch op God. Want God aanvaardt niet elk offer op gelijke wijze, noch is Hem iedere offergave welgevallig. Reeds de profeet Maleachi waarschuwde de priesters die het altaar des Heren ontwijdden: “Non est mihi voluntas in vobis, dicit Dominus exercituum: et munus non suscipiam de manu vestra.”[⁵]

God verwerpt derhalve het offer dat Hem onwaardig, achteloos of ontwijd wordt aangeboden. En waar het besef van het heilige verdwijnt, daar verdwijnt weldra ook de vreze Gods.

Zoals ook het eerste gebod op God betrekking heeft, en pas het tweede — voortvloeiend uit het eerste — op de mens en zijn naaste, zo hebben vele zielzorgers van onze tijd dit reeds bijna vergeten, of zelfs nooit werkelijk geleerd. Hun homilieën, die weliswaar uit de Decaloog voortkomen, beginnen immers bijna altijd pas bij het tweede gebod, waardoor zij volgens deze moderne geesteshouding systematisch nalaten God, de Schepper van alles, op de eerste plaats te stellen. Die plaats hebben zij zich immers zelf toegeëigend, en zij zijn zelfs bereid die te delen met anderen die aan henzelf gelijk zijn — schepselen, en niets meer dan schepselen van de Schepper.

God moet voor ons altijd op de eerste plaats staan, en God moet ons altijd het allerbelangrijkste zijn. Juist in tijden van tegenstellingen en conflicten is dat van wezenlijk belang: eerst God, daarna de mens. Want wie God niet op de eerste plaats stelt, wordt gemakkelijk door eender welke mens misleid. Daarom hebben vele traditionele katholieken reeds lang en terecht gewezen op de ernstige problemen die de invoering van de Novus Ordo-liturgie begeleidden, evenals op de minachting voor, en bijna zelfs het verbod van, de Traditionele heilige Mis. Deze nieuwe liturgische vorm, ontworpen gedurende en ingevoerd na het Tweede Vaticaans Concilie, bracht op revolutionaire wijze met zich mee:

de versus populum-mentaliteit, de banalisering van het heilige, onwaardige communie-uitreiking, onbeperkte improvisaties, de protestantisering van de liturgische sacrale spiritualiteit, en een algemene verzwakking van het gevoel voor sacraliteit tijdens zulke vieringen… (voeg zelf verder toe wat hier nog ontbreekt).

Het is daarom niet verwonderlijk dat vele gelovigen zich vandaag opnieuw afvragen of de profeet Maleachi niet reeds vooruit waarschuwde voor het gevaar van de ontwijding van het heilige: “Offerentes super altare meum panem pollutum…”[⁶]

Waar het besef van het heilige verdwijnt, verdwijnt spoedig ook de vreze Gods. Hier gaat het niet slechts om rubrieken, maar om de wezenlijke vraag: wat gelooft de katholiek van vandaag nog werkelijk dat de heilige Mis is?

Lex Orandi, Lex Credendi, Lex Vivendi

Dit oude katholieke adagium — persoonlijk ook mijn meest geliefde — leert dat de wijze waarop wij bidden bepaalt wat wij geloven, en dat wat wij geloven onze levenswijze vormt.

Daarom is het geen toeval dat juist daar waar de heilige liturgie verdwijnt:

• priester- en kloosterroepingen opdrogen,
• kerken en kloosters leeglopen en sluiten,
• het geloof verzwakt totdat het slechts folklore overblijft,
• en de katholieke identiteit vervliegt uit zowel het openbare leven als de harten der mensen.

Daartegenover trekt de traditionele liturgie nog steeds vele jongeren, bekeerlingen en gezinnen aan die zoeken naar transcendentie, ernst en een authentiek besef van het heilige. Vooral hen van wie het gestolen werd nog voordat ze er kennis over konden nemen. Laat staan ​​dat ze ermee konden bidden, erdoor gevormd konden worden en ernaar konden leven.

Want de ziel van de mens is niet geschapen voor banaliteit.

In deze strijd voor de liturgische Overlevering neemt ook de Kroatische glagolitische traditie een bijzondere plaats in. Weinig volkeren binnen de Latijnse Kerk bezaten eeuwenlang het voorrecht de Romeinse ritus te vieren in het Oudkerkslavisch en met gebruik van het glagolitische schrift. Dit was geen afzonderlijke ritus, maar de Romeinse ritus uitgedrukt in Slavische taal en Kroatische geestelijke cultuur. Vooral in Istrië, Kvarner, Dalmatië, op Krk, Cres, Pag, in Senj en Zadar leefde deze traditie krachtig voort.

Het “Missale volgens de wet van het Romeinse hof” blijft niet alleen het eerste gedrukte Kroatische boek, maar ook een belangrijk symbool van de diepe verbondenheid van het Kroatische volk met Rome en het katholieke geloof.[ ⁷]

En toch is het een duidelijk en krachtig bewijs dat catholicos, ware katholieke universaliteit, nooit de assimilatie van de ziel van het volk betekende, maar veeleer de heiliging ervan en de vereniging met Christus' ene ware Kerk.

De Strijdende Kerk

Wij die Christus toebehoren mogen noch kleinmoedig noch bevreesd zijn. De Kerk van Christus is niet slechts een aardse instelling. De katholieke Kerk is geen menselijke constructie, maar goddelijk en bovennatuurlijk. Zij bestaat uit drie onafscheidelijke delen:

• de Strijdende Kerk (Ecclesia Militans),
• de Lijdende Kerk (Ecclesia Patiens),
• en de Triomferende Kerk (Ecclesia Triumphans).

Dat zijn: de aardse Kerk, het Vagevuur en de Hemel.

Terwijl de gelovigen hier op aarde strijden voor Christus, helpen de arme zielen in het Vagevuur, alsook alle engelen en heiligen in de Hemel, ons overvloedig in deze katholieke strijd.

Zonder hen kunnen wij niets. Maar mét hen kunnen wij alles.

Daarom mag geen enkele katholiek leven in een geest van angst, maar in een geest van bovennatuurlijke moed. Niet smeulen — maar branden. Branden van het heilig vuur ontstoken en gevoed door de Heilige Geest. Want indien God geeft dat wij juist kunnen bidden, helpt Gij ons ook juist te geloven en recht te leven. Daarom roepen wij met vreugde uit:

Deo volente, Deus vult, Deo gratias!

— voor alle genaden die ons zijn verleend waardoor wij in staat zijn te bidden, te geloven en het heilige katholieke geloof te leven. De strijd voor de ware heilige Mis is geen strijd voor de esthetiek van het verleden, maar voor de toekomst van de zielen. Voor eeuwigheid. Want wanneer onze sensus fidei verloren gaat, verdwijnt ook het besef van het heilige — en daarna spoedig het geloof zelf. Daarom moet de katholiek van heden opnieuw leren:

• katholiek te denken, katholiek te bidden, katholiek te leven.

Niet bevreesd voor de wereld, maar het kruis dragend. In Cruce victoria.

En daarom: met het kruis in de hand, met een standvastig geloof in het hart en met de blik steeds gericht op de Hemel, laat ons strijden voor Christus als ware zonen én onverschrokken strijders van Zijn heilige Katholieke en Apostolische Kerk.

Miles Christi et defensor Ecclesiae.

Veritas et Gratia,

---

Voetnoten

[1] Paus Pius V, Quo Primum Tempore, 1570.
[2] Benedictus XVI, begeleidende brief bij Summorum Pontificum 2007.
[3] 1 Korintiërs 11:27. — “Wie dus op onwaardige wijze het brood eet of de kelk des Heren drinkt, bezondigt zich aan het Lichaam en Bloed des Heren.”
[4] 1 Korintiërs 11:30. — “Daarom zijn er onder u zoveel zwakken en zieken, en zijn er zovelen ontslapen.”
[5] Maleachi 1:10. — “O, dat iemand van u de deuren maar sloot; dan zoudt gij niet tevergeefs het vuur op mijn altaar ontsteken! Neen, Ik heb geen behagen in u, spreekt Jahweh der heirscharen. geen lust in het offer uit uw handen.”

[6] Maleachi 1:7. — “Door op mijn altaar onreine spijzen te offeren!”
[7] Missale Romanum Glagoliticum of “Misal po zakonu rimskoga dvora” (1483)

 

Omslagillustratie: traditionele katholieke voorstelling van de Drievoudige Kerk — digitaal gerestaureerd en aangepast voor dit artikel.